ตอนที่ 2 (Part 2): ความจริงในกระท่อมท้ายทุ่ง และรอยร้าวในหัวใจของครู
หลังจากเสียงร่ำไห้ในห้องพยาบาลสงบลง ลมหายใจของเด็กชายกานต์เริ่มกลับมาสม่ำเสมอ ร่างเล็กๆ ที่ผอมแห้งจนซี่โครงแทบจะนับได้ยังคงนอนหลับด้วยความอ่อนเพลีย ยาดมและผ้าชุบน้ำที่ครูอรัญญาคอยประคบให้ไม่ได้ช่วยลบล้างรอยไหม้เกรียมจากแดดบนแก้มตอบของเด็กได้เลย ยิ่งมองใบหน้าไร้เดียงสาที่ซีดเซียว ครูอรัญญาก็ยิ่งรู้สึกเหมือนมีเข็มเล่มมหึมาทิ่มแทงเข้ากลางขั้วหัวใจ ตลอดสิบปีที่เธอสวมเครื่องแบบข้าราชการครู เธอหลงภูมิใจมาตลอดว่าตนเองเป็นครูตัวอย่าง เป็นแม่พิมพ์ที่เป๊ะทุกระเบียบวินัย ห้องเรียนของเธอต้องไม่มีคำว่าด่างพร้อย นักเรียนทุกคนต้องแต่งกายเรียบร้อย จ่ายเงินตรงเวลา และเดินแถวตรงเป็นระเบียบ แต่ในวินาทีนี้ เกียรติยศและกฎเกณฑ์เหล่านั้นกลับกลายเป็นแส้ที่โบยตีจิตสำนึกของเธอจนแทบยืนไม่อยู่
ช่วงบ่ายแก่ๆ หลังจากกานต์ได้ดื่มน้ำเกลือแร่และกินข้าวต้มอุ่นๆ จนเรี่ยวแรงเริ่มฟื้นตัว เด็กชายยังคงก้มหน้านิ่ง สองมือกำกระป๋องนมข้นเก่าๆ ไว้แน่นราวกับกลัวว่าจะมีใครมาแย่งชิงไป ครูอรัญญานั่งลงตรงหน้าเขา ค่อยๆ วางมือลงบนบ่าเล็กๆ ที่สั่นเทา เธอไม่กล้าแม้แต่จะสบตากับเด็กตรงๆ น้ำตาของเธอยังคงเอ่อคลออยู่ทุกครั้งที่มองเห็นเศษกระดาษโน้ตที่เขียนคำว่า “เงินค่าพ่นยาหอบหืดให้แม่”
“กานต์… เย็นนี้ครูจะไปส่งเธอที่บ้านนะลูก” ครูอรัญญาพูดด้วยน้ำเสียงที่อ่อนโยนที่สุดเท่าที่เคยใช้มาในชีวิต เสียงนั้นสั่นพร่าและแหบแห้ง
กานต์เงยหน้าขึ้น ดวงตาเบิกกว้างด้วยความหวาดกลัว เด็กชายรีบโบกมือปฏิเสธพัลวัน “มะ…ไม่ต้องหรอกครับคุณครู บ้านผมมันไกล แล้วทางก็รกมากครับ เดี๋ยวรองเท้าครูจะเปื้อนโคลนเปล่าๆ ผมเดินกลับเองได้ครับครู ทุกวันผมก็เดินกลับเองอยู่แล้ว”
คำว่า ‘รองเท้าครูจะเปื้อน’ ยิ่งทำให้ครูอรัญญาจุกจนพูดไม่ออก เด็กคนนี้ถูกเธอลงโทษจนเกือบตายกลางแดดร้อนจัด แต่กลับยังเป็นห่วงว่ารองเท้าหนังขัดมันของครูจะเลอะเทอะ เธอกลืนก้อนสะอื้นลงคอแล้วลูบหัวเด็กชายเบาๆ “ไม่ต้องกลัวนะกานต์ ครูแค่อยากไปเยี่ยมแม่ของเธอ ครูอยากไปดูว่าแม่เป็นอย่างไรบ้าง ให้ครูไปส่งนะ”
รถเก๋งสีขาวของครูอรัญญาแล่นเลียบไปตามคันคลองชลประทาน ทะลุผ่านทุ่งนาอันเวิ้งว้างของสุพรรณบุรี ยิ่งขับลึกเข้าไปเท่าไร ถนนลาดยางก็แปรเปลี่ยนเป็นดินลูกรังขรุขระ กิ่งกระถินป่าและหญ้ารกสูงเสียดสีข้างตัวรถจนเกิดเสียงดัง แต่ครูอรัญญาไม่ได้สนใจความเสียหายของรถเลยแม้แต่น้อย สายตาของเธอจับจ้องไปตามเส้นทางที่เด็กชายกานต์ต้องเดินเท้าไปกลับทุกวัน ระยะทางเกือบห้ากิโลเมตร เด็กตัวเล็กๆ ในรองเท้าผ้าใบที่ขาดจนโผล่นิ้วเท้าและรัดไว้ด้วยหนังยาง ต้องเดินกรำแดดกรำฝนบนถนนเส้นนี้เพียงลำพังเพื่อมาโรงเรียน
ในที่สุด รถก็มาหยุดลงที่หน้ากระท่อมไม้หลังคาสังกะสีเก่าทรุดโทรมหลังหนึ่งที่ตั้งอยู่ท้ายทุ่งนา ฝาบ้านทำจากไม้ไผ่ขัดแตะที่ผุพังจนมองเห็นทะลุเข้าไปด้านใน สังกะสีบางแผ่นขึ้นสนิมเขรอะและมีรูโหว่ เมื่อเปิดประตูรถ กลิ่นอับชื้นและกลิ่นควันไฟจากเตาฟืนลอยมาแตะจมูก
“แม่ครับ! กานต์กลับมาแล้วครับแม่!” เด็กชายร้องเรียกด้วยน้ำเสียงสดใส ลืมความเจ็บปวดและความเหนื่อยล้าจากพิษแดดไปจนสิ้น เขาวิ่งกระหืดกระหอบตรงเข้าไปในกระท่อม
ครูอรัญญาเดินตามหลังไปช้าๆ ภาพที่ปรากฏตรงหน้าทำให้เธอต้องยกมือขึ้นปิดปากเพื่อสะกดเสียงกรีดร้องในลำคอ บนฟูกนอนเก่าๆ ที่ขาดจนเห็นเศษนุ่นสีคล้ำ ร่างของหญิงวัยประมาณสามสิบปลายๆ นอนคุดคู้อยู่ ร่างกายของเธอผอมแห้งราวกับกิ่งไม้แห้ง ใบหน้าซีดเซียวจนแทบไม่มีสีเลือด ริมฝีปากแห้งแตกเป็นขุย และเสียงหายใจของเธอดัง “ฮืด… ฮืด…” ลากยาวอย่างยากลำบาก หน้าอกกระเพื่อมขึ้นลงอย่างรุนแรงในทุกๆ ครั้งที่พยายามดึงอากาศเข้าปอด
“อ้าว… กานต์กลับมาแล้วเหรอลูก… แล้ว… นั่นใครมาด้วยล่ะ…” เสียงของแม่กานต์แผ่วเบาและขาดห้วง เธอพยายามจะยันตัวลุกขึ้นต้อนรับ แต่เรี่ยวแรงแทบไม่มี
“สวัสดีค่ะแม่… ฉันชื่ออรัญญา เป็นครูประจำชั้นของกานต์ค่ะ” ครูอรัญญารีบทรุดตัวลงนั่งคุกเข่าบนพื้นไม้กระดานที่เย็นเฉียบและฝุ่นเขรอะ เธอไม่สนใจว่ากระโปรงผ้าไหมราคาแพงของเธอจะเปื้อนฝุ่นดินเลยแม้แต่น้อย
แม่ของกานต์มีสีหน้าตกใจและกระวนกระวาย มือที่ผอมแห้งสั่นเทาพยายามยกขึ้นไหว้ “สะ…สวัสดีค่ะคุณครู… กานต์มันไปทำความผิดอะไรที่โรงเรียนหรือเปล่าคะครู? ถ้ามันดื้อ ถ้ามันทำอะไรไม่ดี ครูอย่าไล่มันออกเลยนะคะ มันเป็นเด็กดี มันรักการเรียนมาก… ฉันผิดเอง ฉันมันเป็นแม่ที่ไม่ได้เรื่อง ป่วยกระเสาะกระแสะ ทำงานรับจ้างตัดอ้อยไม่ได้เหมือนก่อน เงินค่าเทอม ค่ากิจกรรม ค่าอะไรของมัน ฉันก็ไม่มีปัญญาหาให้…” หญิงผู้เป็นแม่เริ่มร้องไห้ น้ำตาไหลอาบแก้มตอบซูบ
“ไม่ค่ะแม่! กานต์ไม่ได้ทำผิดอะไรเลยค่ะ… กานต์ไม่ได้ทำผิดแม้แต่นิดเดียว…” ครูอรัญญาเอ่ยออกมาทั้งน้ำตา เสียงของเธอสั่นสะท้านไปด้วยความรู้สึกผิดบาป “เป็นฉันเองต่างหาก… ฉันเป็นครูที่ตาบอดและใจร้าย ฉันไม่เคยรู้เลยว่ากานต์ต้องแบกรับอะไรไว้บ้าง”
กานต์รีบเดินเข้าไปข้างฟูก เขานำกระป๋องนมข้นวางลงข้างมือแม่ แล้วเทเหรียญทั้งหมดออกมานับ “แม่ครับ วันนี้ผมเก็บเงินได้อีกยี่สิบบาทแล้วนะ จากที่ไปช่วยลุงสมแบกของที่ตลาดเมื่อเช้า รวมกับเงินที่ผมไม่กินข้าวเที่ยง อีกแค่นิดเดียวครับแม่ อีกแค่ร้อยกว่าบาท ผมก็จะได้เงินไปซื้อยาพ่นให้แม่แล้ว แม่ต้องทนหน่อยนะ แม่ห้ามทิ้งผมไปนะแม่…“
เด็กชายกานต์พูดด้วยรอยยิ้มทั้งที่น้ำตายังไหลเปรอะเปื้อนแก้ม เขาพยายามแสดงให้แม่เห็นว่าเขายังเข้มแข็ง แต่สำหรับครูอรัญญา ทุกคำพูดของกานต์เหมือนค้อนหนักๆ ที่ทุบกระหน่ำลงกลางอก เด็กสิบขวบต้องอดข้าวเที่ยง ต้องไปรับจ้างแบกหามตั้งแต่ตีห้า และต้องทนยืนตากแดดเปรี้ยงจนหมดสติ เพียงเพื่อแลกกับลมหายใจของแม่ผู้ให้กำเนิด ขณะที่ตัวเธอเองกลับมองเด็กคนนี้ว่าเป็นคนไร้ระเบียบ ขี้โกหก และเห็นแก่ตัว
ครูอรัญญาหันไปมองรอบกระท่อม ไม่มีเครื่องใช้ไฟฟ้าใดๆ มีเพียงหม้อหุงข้าวใบเก่าที่มีเพียงข้าวต้มก้นหม้อที่ผสมฟักทองเพื่อเพิ่มปริมาณ และขวดยาพ่นหอบหืดที่ว่างเปล่าตั้งอยู่หัวนอน เธอเอื้อมมือไปจับมือที่หยาบกร้านของแม่กานต์ไว้แน่น ความเย็นเยียบของมือคู่นั้นทำให้เธอรู้ว่า หากปล่อยให้เนิ่นนานไปกว่านี้ แม่ของกานต์อาจจะไม่มีชีวิตรอดถึงสิ้นเดือนจริงๆ
“แม่คะ… ไม่ต้องห่วงเรื่องเงินอีกต่อไปแล้วนะคะ” ครูอรัญญาพูดพลางปาดน้ำตาออกจากแก้ม “นับจากวินาทีนี้ไป ฉันจะรับผิดชอบดูแลเรื่องยารักษาของแม่ และค่าใช้จ่ายทุกอย่างของกานต์เอง กานต์ไม่ต้องอดข้าวอีกแล้ว และกานต์จะไม่ต้องถูกใครลงโทษเพราะความจนอีกต่อไป ฉันสัญญาค่ะ”
คืนนั้น ครูอรัญญาไม่ได้กลับบ้านในทันที เธอขับรถพากานต์และแม่ของเขาไปยังโรงพยาบาลประจำอำเภอ จัดการซื้อยาพ่นและนำแม่ของกานต์เข้าตรวจอาการฉุกเฉิน ท่ามกลางแสงไฟนีออนสีขาวในห้องตรวจของโรงพยาบาล ครูอรัญญานั่งมองแผ่นหลังเล็กๆ ของกานต์ที่กำลังเฝ้าแม่จับมือไม่ยอมห่าง เธอรู้ดีว่าคำขอโทษเพียงอย่างเดียวไม่สามารถลบล้างความเจ็บปวดที่เด็กคนนี้ได้รับ และรอยแผลเป็นในใจของเธอเองก็จะไม่มีวันจางหาย จนกว่าเธอจะได้ทำหน้าที่ ‘ครู’ อย่างแท้จริงเพื่อเปลี่ยนแปลงชีวิตของเด็กชายคนนี้